AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun təşkilatçılığı ilə Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş “Türkoloji sənətşünaslıq: problemlər və perspektivlər” mövzusunda V beynəlxalq elmi konfrans keçirilib.
Bu barədə AMEA-dan məlumat verilib.
Tədbiri AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli açaraq Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinin qeyd olunmasının Türk dünyası üçün tarixi və elmi əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb. O, Prezident İlham Əliyevin “Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinin qeyd edilməsi haqqında” Sərəncamı çərçivəsində il ərzində müxtəlif səviyyəli tədbirlərin təşkil olunduğunu bildirib. AMEA prezidenti bu yubiley münasibətilə altı müstəqil türk dövlətinin rəhbərinin təbrik məktubları ünvanlamasını Türk dünyasında həmrəyliyin, birliyin və ortaq hədəflər ətrafında dövlət səviyyəsində əməkdaşlığın güclənməsinin mühüm göstəricisi kimi dəyərləndirib.
Akademik İsa Həbibbəyli xatırladıb ki, 1926-cı il fevralın 26-dan martın 6-dək Bakıda keçirilən Birinci Türkoloji Qurultayda dünyanın 26 ölkəsindən 131 nümayəndə iştirak edib, 80-dən çox məruzə dinlənilib. Qurultay türk xalqlarının dilini, ədəbiyyatını, tarixini, folklorunu, fəlsəfəsini, etnoqrafiyasını və incəsənətini öyrənən humanitar elmləri vahid türkoloji sistem çərçivəsində birləşdirən mühüm elmi platforma rolunu oynayıb. Qurultayın əsas tarixi xidmətlərindən biri türkologiyanın elmi istiqamətlərini və gələcək inkişaf hədəflərini müəyyənləşdirmək olub.
AMEA rəhbəri sovet hakimiyyəti dövründə türkoloji elmlərin əhatə dairəsinin məqsədyönlü şəkildə məhdudlaşdırıldığını, türk xalqlarının elmi-mədəni yaxınlaşmasına mane olan siyasi repressiyaların isə türkoloji fikrin inkişafına ağır zərbə vurduğunu qeyd edib. Bildirib ki, 1930-cu illərin repressiyaları nəticəsində çoxsaylı görkəmli türkoloq-alimlərin, ziyalıların və mütəfəkkirlərin təqiblərə məruz qalması bu sahənin inkişafında ciddi fasilə yaradıb. Buna baxmayaraq, sonrakı dövrlərdə türkologiyanın ayrı-ayrı istiqamətlərində elmi fəaliyyət tədricən bərpa olunub.
“Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinin qeyd olunmasında əsas məqsədlərdən biri türkoloji elmlər sisteminin ilkin mahiyyətinin bərpası, müasir dövrün tələblərinə uyğun inkişaf etdirilməsidir”, – deyən akademik İsa Həbibbəyli bu istiqamətdə AMEA-da son illərdə mühüm addımların atıldığını, türk xalqlarının tarixi, mədəniyyəti, fəlsəfəsi və ədəbi irsinin öyrənilməsi üzrə müxtəlif elmi mərkəz və strukturların fəaliyyət göstərdiyini diqqətə çatdırıb.
Daha sonra Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü Ərtegin Salamzadə “AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun türkoloji tədqiqatları” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib.
Ərtegin Salamzadə türkoloji sənətşünaslıq istiqamətində aparılan tədqiqatların əhəmiyyətindən danışaraq, bu sahədə beynəlxalq elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, türk tarixi və folklorunun araşdırılması sahəsində uzun illərdir fəaliyyət göstərən türkiyəli tədqiqatçı, Aydın Adnan Menderes Universitetinin professoru Ahmet Aytaçın xidmətlərini xüsusi qeyd edib. Bildirib ki, Ahmet Aytaçın təşəbbüsü və iştirakı ilə müxtəlif ölkələrdə təşkil olunan beynəlxalq konfranslar Türk dünyasının sənət və mədəniyyət irsinin öyrənilməsinə, Azərbaycan və Türkiyə arasında elmi əlaqələrin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verib.
Daha sonra professor Ahmet Aytaç Türk dünyasının sənət və mədəniyyətinin tədqiqi, eləcə də Azərbaycan-Türkiyə elmi əlaqələrinin inkişafı sahəsində xidmətlərinə görə AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun fəxri professoru adına layiq görülüb.
Tədbirdə həmçinin professor Ahmet Aytaç “Türk dünyası ortaq yaradış və tamğalarının modern sənətin anlam dünyasındakı yeri: bir yontəm önərisi”, özbəkistanlı akademik Kamola Akilova “Türk xalqlarının ənənəvi zərgərlik sənətində arxetipik obrazların probleminə dair”, sənətşünaslıq doktoru, professor Rəna Abdullayeva “İncəsənət və mədəniyyət problemləri” jurnalında türk sənəti”, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Xəzər Zeynalov “Azərbaycan incəsənətində Atatürk obrazı”, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Ramil Quliyev “Türk təsviri sənətində Dədə Qorqud obrazı”, türkmənistanlı professor Ogulceren Hacıyeva “Koroğlu obrazı şəhər mühiti abidələrində və təsviri sənətdə” mövzularında məruzələrlə çıxış ediblər.