Kiş kəndindəki qədim Alban məbədi turistlərin marağında

18 February 2019

İlk insan məskənlərindən biri kimi tanınan Azərbaycan maddi mədəniyyət nümunələrilə zəngindir. Budəfəki süjetimizdə ölkə ərazisindəki qədim tarixi abidələrdən biri olan Şəkinin Kiş kəndindəki qədim Alban məbədi haqqında söhbət açacağıq.

Alban məbədi nəinki Azərbaycanda, hətta bütün Qafqazda ən qədim məbəd hesab olunur. Təsadüfi deyil ki, onu məbədlərin anası adlandırırlar.  Kiş Alban məbədi eramızın birinci əsrində Qafqaz Albaniyasında geniş yayılan Ay məbədinin özülü üzərində qurulub. Əhəng daşından tikilən bu abidə həm də Erkən Orta əsrlərdə Qafqazda yaranan ilk günbəzli, zal tipli məbəddir. 2001-ci ildən isə məbədin öyrənilməsi, bərpası və muzeyləşdirilməsi ilə əlaqədar olaraq burada "Kiş" layihəsi üzrə tədqiqat-bərpa işlərinə başlanılıb. Məbədin içərisində və həyətində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı bir sıra maraqlı tapıntılar,o cümlədən abidənin əsrlər boyu mədəni mərkəz olduğunu göstərən keramika qalıqları,qızıl və tunc bəzək əşyaları üzə çıxarılıb. Məbəd 2003–cü ildən Qafqaz Albaniyasının tarixi muzeyinə çevrilib.

Bu məbəddə 164 eksponat saxlanılır. Bunlardan ən qədimi olaraq e.ə IV-III əsrlərə aid olan küpləri, bundan başqa qadın qəbrindən tapılmış ziynət əşyalarını, e.ə II-əsrə aid olan göz muncuqlarını misal göstərmək olar.Ən qədim qəbir kimi e.ə IV –III minilliyə aid olan keçi qəbrini misal göstərmək olar.Hansı ki həmin keçini qədimdə Albanlar müqəddəs heyvan kimi hesab ediblər və onu “ay ilahəsi Selena”ya ibadət olaraq qurban kəsiblər. Sadəcə olaraq özünü qurban kəsiblər,ətini isə iri küplərdə torpaqda dəfn ediblər.Ən yeni qəbr isə 2017 ci ildə Şəkini Dəhnə kəndində tapılıb,daş qutu qəbri misal göstərmək olar.Hansı ki həmin daş qəbrlər VII-X əsrə aiddir.

Qədim Alban Məbədinin bu günümüzə gəlib çatmasında Kiş sakinlərinin də əməyi böyük olub. Abidənin qorunub saxlanmasına ən əsas səbəb isə yerli əhalinin buranın ziyarətgah olduğuna inanmaları ilə bağlıdır.

İlin fəsillərindən asılı olmayaraq hər il buranı təqribən 20 000-ə yaxın yerli və xarici turist ziyarət edir.

İlbəil ziyarətçilərinin artığı Kiş Alban Məbədinə 2017-ci ildə 25 000 nəfər gəlib,  2018 ci ildə  bu rəqəm daha da yüksələrək 27 minə çatıb. Bunun da 14 min nəfərini xarici turistlər təşkil edib.



© 2018 Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti